محمد قنبرى

385

شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )

در سال 1282 ق ، در دو جلد رحلى ، چاپ سنگى شده « 1 » و سپس در نُه جلد وزيرى به چاپ حروفى رسيده است . چاپ جديد آن هم در دست انجام است . 3 . شرح اصول الكافى ، شامل : كتاب العقل ، كتاب فضل العلم ، كتاب التوحيد و . . . تا باب يازدهم ( كتاب الحجّة ) از اصول كافى و جمعاً شامل شرح 503 حديث « 2 » است . اين كتاب در سال 1282 ق ، در يك جلد رحلى چاپ سنگى سپس در سه جلد وزيرى چاپ حروفى شده است . چاپ دوم آن از حديث 343 تا 426 را ندارد . اكنون نكاتى را دربارهء شرح اصول الكافى به صورت پرسش و پاسخ ، مطرح مىسازيم . آيا مىتوان گفت « شرح اصول كافى » آخرين تأليف ملّاصدراست و از اين رو ، مهم‌تر از ساير تأليفات اوست ؟ تاريخ تأليف بيشتر آثار ملّاصدرا به طور دقيق روشن نيست و فقط در اين چند اثر ، تاريخ تأليفْ ضبط شده است : 1 . مبدأ و معاد كه سال تأليف آن 1015 قمرى گفته شده است . اين تاريخ در پايان نسخه‌اى از كتاب مبدأ و معاد ، به خط مؤلّف موجود است ؛ امّا در اصالت اين تاريخ ، ترديد شده است . « 3 » 2 . تفسير آية الكرسى كه در چهل و چند سالگىِ مؤلف نگاشته شده و چون تولّد مؤلّف به سال 979 بوده است ، بنابراين ، تاريخ تأليف آن ، حدود 1022 تا 1028 است . كسر أصنام الجاهلية كه به سال 1027 قمرى نوشته شده است . « 4 » تفسير آية النور كه در سال 1030 نگاشته شده است . « 5 » تفسير سورة يس كه تأليف آن به سال 1030 است . « 6 »

--> ( 1 ) . اين‌كه در فهرست كتب چاپى عربى مشار ، گفته شده سه بار در سال‌هاى 1282 و 1303 و 1322 ( / 1222 ) قمرى چاپ شده ، اشتباه است . ( 2 ) . نه پانصد و سيزده حديث كه در برخى نوشته‌ها آمده است . ( 3 ) . اين نسخه در كتابخانه مركزى دانشگاه تهران ، موجود است . ( 4 ) . الذريعة ، آقا بزرگ تهرانى ، ج 17 ، ص ( 5 ) . تفسير القرآن الكريم ، ج 1 ، ص 108 ( مقدمه ) . ( 6 ) . همان جا .